به نظر ساندرسون ( 1954 ) راهنمایی شغلی و حرفه ای با طرح ریزی، آمادگی و سازش فرد با شغل انتخاب شده سر و کار دارد. از طریق راهنمایی شغلی و حرفه ای به فرد کمک می شود که پس از بررسی دنیای مشاغل و شناسایی خصوصیات شخصی، شغلی را انتخاب نماید و سپس برای انجام شغل مورد نظر از طریق گذراندن دوره های آموزشی آماده شود و در دورۀ اشتغال با رضایت کافی به انجام شغل مورد نظر ادامه دهد. به عبارت دیگر، بررسی جنبه های رشد فردی، طرز تلقی ها، احساسات، نگرانی های حاصل از نامناسب بودن کار، رضایت شغلی، و امنیت در کار، در زمرۀ فعالیت های راهنمایی شغلی و حرفه ای قرار می گیرند.

به نظر سوپر ( 1949 ) راهنمایی شغلی و حرفه ای فعالیتی است که بدان وسیله اطلاعات لازم و ضروری دربارۀ مشاغل مختلف دراختیار مراجع قرار می گیرد. از دیدگاه سوپر راهنمایی و نیز مشاورۀ شغلی و حرفه ای آینده نگر است. یعنی مراجع و مشاور به بررسی مشاغلی می پردازند که مراجع احتمالاً در آینده عهده دار انجام آنها خواهد شد.

وی راهنمایی و مشاورۀ شغلی و حرفه ای را فرآیندی مداوم و پیوسته می داند که بدان وسیله به فرد کمک می شود تا بتواند شغل مناسبی را انتخاب کند، برای آن آماده شود، بدان اشتغال ورزد و به طور موفقیت آمیزی به اشتغال ادامه دهد.

از طریق راهنمایی و مشاورۀ شغلی و حرفه ای فرد خود را می شناسد، از دنیای مشاغل آگاهی می یابد، و تصور شغلی و حرفه ای خود را در برابر واقعیت مورد سنجش قرار می دهد و پس از تجزیه و تحلیل واقعیات و اطلاعات موجود به انتخاب شغلی می پردازد که رضایت شخصی را به همراه دارد و برای جامعه نیز سودمند است. بنابراین تعریف، راهنمایی و مشاورۀ شغلی و حرفه ای باید مداوم و پیوسته باشد و مشاور باید فعالیت های خود را دربارۀ مراجع پی گیری نماید.

تاریخچۀ راهنمایی شغلی و حرفه ای:

3راهنمایی شغلی و حرفه ای با کار فرانک پارسونز پدر راهنمایی شغلی و حرفه ای دربوستون آمریکا در سال 1909 میلادی آغاز شد. به عقیدۀ پارسونز انتخاب شغل به عوامل بسیار وسیع و گسترده بستگی دارد که از بین آن ها می توان سه مرحلۀ زیر را نام برد:

1. شناسایی کامل از توانایی ها، استعدادها، رغبت ها و نیز محدودیت های فرد.
2.  شناسایی مشاغل متعدد و آگاهی از عواملی که به موفقیت و رضایت شغلی منجر می شوند.
3.  ایجاد سازشی منطقی بین خصوصیات شخصی و شرایط شغلی که به موفقیت و رضایت شغلی خواهد انجامید.

از سال 1895 میلادی خدمات مشاوره ای بطور غیررسمی در برخی از مدارس آمریکا ارائه می شد. در سال 1908میلادی موسسه ای بوجود آمد که هدف آن کمک به نوجوانانی بود که ترک تحصیل نموده و نتوانسته بودند به کاری اشتغال ورزند. به موازات این تلاش ها اولین خدمات راهنمایی شغلی و حرفه ای به طور رسمی درسال 1913 میلادی از طریق موسسۀ اطلاعات شغلی و حرفه ای در بوستون ارائه گردید و اولین مجله ی حرفه ای یعنی بولتن حرفه ای در سال 1915 میلادی انتشار یافت.

در سال 1927 تحقیقات اولیه برای اندازه گیری رغبت، آغاز و پی گیری گردید. ثانیاً تهیه ی پرسشنامه ی شغلی استرانگSVIB شروع شد که بعد ها پس از تکمیل، یکی از مهمترین پرسشنامه های تعیین رغبت شغلی را تشکیل داد. ثالثاً هال استاد دانشگاه یلYale با استفاده از نظریه های گذشتگان در صدد برآمد ماشینی بسازد که بدان وسیله بتواند موفقیت شغلی فرد را در مشاغل آینده اش پیش بینی کند. گرچه هال به ساختن چنین ماشینی موفق شد ولی کارش چندان کامل و جالب نبود. تا اینکه در سال های اخیر، ماشین های عظیم کامپیوتر توانسته اند عقیدۀ هال را جامۀ عمل بپوشانند و تا حدود زیادی راهنمایی شغلی و حرفه ای را به مرحلۀ اجرا در آورند.

در سال 1931براثر شیوع بحران بیکاری و پائین بودن سطح زندگی کارگران در فاصلۀ بین دو جنگ جهانی، موسسه ای در دانشگاه مینه سوتا در آمریکا ایجاد شد و مأموریت یافت تا راه چاره ای برای نابسامانی های حاصل از بیکاری پیدا کند. در اجرای این طرح پاترسون و همکارانش ( 1931 ) درصدد برآمدند تا از طریق اجرای برنامۀ جامعی به هدف های زیر نایل آیند:

1. شناسایی کامل استعداد های افراد بیکار با استفاده از کاربرد آزمون های متعدد.
2. تهیه و اجرای برنامه های مناسب برای آموزش مجدد بیکاران.
3. شناسایی مشاغلی که احتمالاً می توانست با توجه به شرایط موجود در آن زمان شاغلین را از موفقیت بیشتری برخوردار سازد.

در سال 1933میلادی با تشکیل مرکز اشتغال و کاریابی در آمریکا اقداماتی برای ایجاد تعادل بین عرضه و تقاضا برای توزیع کارگر بوجود آمد. بدین معنی که هر فردی که درخواست کار می کرد، از طریق این مرکز با توجه به خصوصیات فردی و نیازهای شغلی جامعه به شغل مناسبی گمارده می شد. این مرکز در ایجاد تعادل بین عرضه و تقاضای بازار کار تا حدود زیادی موفقیت کسب نمود، بطوریکه حدود بیست و پنج هزار موسسۀ استخدام کننده و حدود یکصد هزار کارگر از طریق این مرکز به اشتغال در مشاغل متعدد پرداختند.

در سال 1941میلادی با بمباران پرل هاربر و شرکت فعالانۀ آمریکا در جنگ دوم جهانی، عصر نوینی در راهنمایی شغلی و حرفه ای آغاز شد. نیاز مبرم به وجود افراد متخصص برای امور جنگی، در توسعه و گسترش راهنمایی شغلی و حرفه ای صفحات جدیدی را گشود. با استفاده از روش تحلیل عوامل، در تهیه و بررسی نتایج آزمون ها معیار های دقیق تر وعینی تری برای پیش بینی موفقیت شغلی معین شد.

در سال 1951میلادی گینزبرگ اقتصاددان معروف و همکارانش ( 1951 ) به انتشار کتاب خود اقدام نمودند. این کتاب که تحت عنوان « انتخاب یک حرفه » منتشر گردید، چندین تأثیر مهم در پیشرفت مبانی و اصول راهنمایی و مشاورۀ شغلی و حرفه ای بر جای گذارد. اول آنکه مولفان در این کتاب، به بیان برخی نظریه های انتخاب شغل اقدام کردند که خود گام جدیدی در این راه بشمار می رفت. ثانیاً مولفان، انتخاب شغل را فرآیند تکاملی دانستند که از زمان کودکی تا سنین کهن سالی ادامه می یابد. تکاملی بودن انتخاب شغل، مغایر با عقاید موجود برای انتخاب شغل در آن زمان بود. زیرا قبلاً عقیده بر آن بود که انتخاب شغل در آخرین سال های دورۀ دبیرستان انجام می پذیرد.

مصاحبه با آقای دکتر مشیر فاطمی، دکتر در اقتصاد، مشاور معاونت فرهنگی سازمان تأمین اجتماعی و مسئول مرکز مشاورۀ سازمان تأمین اجتماعی.

« مرکز مشاوره از سال 1372 رسما کار خود را آغاز کرد. این مرکز مشاوره با سایر مراکز مشاوره فرق دارد. در این مرکز صرفاً مشاورۀ شغلی داده می شود. این مشاوره ها به 3 گروه بیمه شدگان، کارفرمایان و بازنشستگان داده می شود.

در این مرکز مشاوره 9 نفر شاغل هستند. 2 نفر لیسانس علوم اجتماعی، 1 نفر لیسانس مدیریت، 1 نفر فوق دیپلم تامین اجتماعی و 5 نفر با مدرک دیپلم کار می کنند.

هر کدام از این افراد متخصص واحد های مختلف سازمان مثل امور اقتصادی، درآمد، فنی، مستمری بگیر، درمان و احتساب سوابق هستند که به افراد خواستار کمک مشاوره می دهند.

در سطح کشور 102 مرکز مشاوره در مراکز سازمان وجود دارد. در هر کدام از این هسته ها، 1 نفر به عنوان مشاور به مراجعه کنندگان خدمت ارائه می کند.

وظیفۀ این مشاوران صرفاً مشاوره های مربوط به سازمان تأمین اجتماعی، مشاوره های شغلی و اطلاع رسانی قوانین سازمان به مخاطبین است.

سیستم ارجاع فقط داخلی ست، و اغلب از سطوح پایین به ستاد ارجاع داده می شود.

مشکلات:

1. کمبود نیروی متخصص
2.  نامناسب بودن فضای فیزیکی
3.  به مشاوران سختی کار کمی تعلق می گیرد. »

نوشته مشاوره شغلی اولین بار در کلینیک مهر آذر. پدیدار شد.

فکر می کنم همه قبول دارند که بچه ها و بزرگترها خیلی با هم فرق دارند. بزرگترها به خاطر زندگی طولانی تر و تجربۀ بیشتری که دارند، خودشان می توانند از حق وحقوق خود دفاع کنند. اما باید از کوچکترها حمایت بشود؛ تا دیگران نتوانند حقوق آنان را ضایع کنند. ضمن این که حتی از بزرگترها هم برخی اوقات باید مواظبت شود و در مورد خیلی چیزهای مربوط به بزرگترها هم قانون های خاصی نوشته می شود، تا از حقوق آن ها دفاع بشود. پس کودکان نیاز بیشتری دارند تا چنین قوانینی در مورد آن ها نوشته شود. اگرچه در خیلی کشورها در مورد کودکان قوانین متعددی نوشته شده است، اما یک متن جهانی نیز وجود دارد که مخصوصاً برای حمایت از حقوق کودکان نوشته شده است. این متن جهانی که « پیمان نامه حقوق کودک» نامیده می شود، پس از ده سال گفتگو بین کشورهای عضو سازمان ملل در سال 1367 به اجرا درآمد. در حال حاضر از 193 کشور جهان، 191 کشور این پیمان را امضاء کرده اند. جمهوری اسلامی ایران هم در سال 1373 به صورت مشروط این پیمان را امضاء کرد.

همۀ کسانی که با کودکان سر و کار دارند باید با پیمان جهانی حقوق کودک آشنا باشند. شما با آشنایی با پیمان نامۀ حقوق کودک می توانید به دیگران و حتی بزرگترهای خود کمک کنید علاوه بر اینکه به حقوق شما احترام بگذارند، از حقوق شما نیز دفاع کنند.

مواد اصلی پیمان نامه حقوق کودک به صورت خلاصه و به زبان ساده عبارتند از:

• ماده یک -تعریف کودک

کودک کسی است که سن او کمتر از 18 سال باشد مگر اینکه در یک کشور سن قانونی کمتر از 18 سال تعیین شده باشد.

• مادۀ 2- نباید بین بچه ها تفاوت قائل شد.

کشورهایی که عضو پیمان نامه شده اند، تعهد کرده اند که حقوق کودکان را در همۀ زمینه ها رعایت کنند. یعنی اینکه شما چه پسر باشید چه دختر و از هر نژاد، دین، رنگ و کشوری که باشید حقوق کودک شامل حال شما می شود. حقوق کودک باید بطور یکسان برای کودکان فقیر و ثروتمند و کودکان سالم و معلول رعایت شود.

• مادۀ 3- آن چیزی که بیشترین نفع را برای کودک دارد

در هر کاری باید آن چیزی که بیشترین نفع را برای کودک دارد، در نظر گرفت. اگر پدر و مادر شما یا کسی که سرپرستی شما را بر عهده دارد در این مورد کوتاهی کنند، دولت باید از شما حمایت کند.

• مادۀ 4- اجرا شدن حقوق کودک

همۀ دولت های جهان باید برای اجرای پیمان نامۀ حقوق کودک بیشترین تلاش خود را انجام دهند.

• مادۀ 5- مسئولیت های پدر و مادر یا سرپرست

در مورد پرورش دادن کودک، دولت(ها) باید به حقوق و مسئولیت های پدر و مادر و یا کسی که سرپرستی کودک را بر عهده دارد، احترام بگذارند.

• مادۀ 6- حق زنده ماندن و رشد کردن (بزرگ شدن)

هر کودک به صورت طبیعی حق دارد که زندگی کند. دولت شما باید زندگی کردن، زنده ماندن و رشد شما را تضمین کند.

• مادۀ 7- نام و ملیت

هر کودکی حق دارد نام و ملیت مشخص داشته باشد. بلافاصله بعد از به دنیا آمدن، پدر و مادر شما باید برایتان «شناسنامه» بگیرند.

• مادۀ 8- هویت کودک

دولت ها باید از هویت کودک که شامل نام، ملیت و پیوندهای خانوادگی می شود، حمایت کنند.

• مادۀ 9 – جدا شدن از والدین

کودک حق دارد که با پدر و مادر خود زندگی کند و کسی نمی تواند او را به زور از پدر و مادرش جدا کند مگر اینکه این جدا کردن، به سود کودک باشد.

• مادۀ 10- پیوستن کودکان به خانواده

4اگر کودکی دور از پدر و مادر خود باشد، حق دارد تا برای پیوستن به پدر و مادرش از یک کشور به کشور دیگر برود یا اگر در کشور دیگریاست، به کشور اصلی خود برگردد.

• مادۀ 11- کودکان را نباید به صورت غیر قانونی جابجا کرد

دولت باید از اینکه پدر و مادر یا کس دیگری کودک را به صورت غیر قانونی به کشور دیگری ببرند، جلوگیری کند.

• مادۀ 12- کودکان آزادند عقاید خود را داشته باشند

همۀ کودکان حق دارند افکار خود را بیان کنند. در تمامی مسائلی که به شما مربوط می شود چه در خانه، چه در مدرسه، چه در برابر مسئولین، باید با توجه به رشد فکری و ذهنی شما، به نظراتتان اهمیت لازم داده شود.

• مادۀ 13- کودکان آزادند نظرات خود را مطرح کنند

هر کودکی حق دارد عقاید خود را آزادانه بگوید. علاوه بر این هر کودکی حق دارد بدون در نظر گرفتن تفاوت ها (مرزها) اطلاعاتی را که می خواهد، به دست آورد.

• مادۀ 14- کودکان آزادند که مذهب خود را داشته باشند

کودکان هر مذهبی حق دارند تا آزادانه مراسم مذهبی خود را اجرا کنند. در زمینۀ باورهای مذهبی و به جا آوردن اعمال دینی، شما حق دارید از راهنمایی های پدر و مادرتان استفاده کنید و دولت ها نیز به این موضوع باید احترام بگذارند.

• مادۀ 15- آزادی کودکان در تشکیل گروه ها

کودکان حق دارند که با یکدیگر ارتباط داشته و گروه تشکیل دهند.

• مادۀ 16- به محیط خصوصی کودک باید احترام گذاشت

هر کودکی حق دارد از حریم شخصی برخوردار باشد. هیچکس نمی تواند بدون اجازۀ شما یا بطور غیر قانونی در امور خصوصی، خانوادگی و نوشته های شما دخالت کند.

• مادۀ 17- کودکان باید به اطلاعات مناسب دسترسی داشته باشند

همۀ کودکان حق دارند به اطلاعات مناسب دسترسی داشته باشند. شما می توانید از طریق رادیو، تلویزیون، روزنامه و کتاب به اطلاعات دسترسی داشته باشید. این اطلاعات نباید برای شما بد (مضر) باشد.

• مادۀ 18- مسئولیت پدر و مادر

زندگی با خانواده برای رشد و رفاه کودک بسیار مهم است. پدر و مادر شما هر دو، مسئولیت تربیت، پرورش ومواظبت از شما را بر عهده دارند. دولت هم در این مورد باید به پدر و مادر شما کمک کند.

• مادۀ 19- نباید اجازه داد با کودکان بدرفتاری شود

دولت نباید اجازه دهد پدر و مادر کودک یا سرپرست دیگر با کودک بدرفتاری کنند و برای اینکه جلوی سوء استفاده از کودک گرفته شود، باید کارهای اجتماعی مناسبی انجام دهد.

• مادۀ 20- باید به کودکان بی سرپرست کمک شود

7دولت ها باید به کودکانی که خانوادۀ خود را از دست داده اند، کمک کنند و جایگزین خوبی برای خانوادۀ کودک پیدا کنند.

• مادۀ 21- فرزند خواندگی

درکشورهایی که فرزند خواندگی در آن ها وجود دارد، باید قبول کردن فرزند خواندگی با درنظر گرفتن بهترین منفعت برای کودک صورت بگیرد و در انجام دادن این کار مقام های مناسب و صالح دخالت داشته باشند.

• مادۀ 22- کودکان پناهنده

هر کودکی که به ناچار وطن خود را ترک کرده باشد و به یک کشور جدید پناهنده شود، باید در کشور جدید بتواند مثل بقیۀ کودکان زندگی کند. شما چه همراه خانوادۀ خود، چه تنها باشید، در شرایط پناهندگی باید بتوانید از حمایت و مراقبت ویژه برخوردار شوید. اگر شما تنها باشید، سازمان های مربوطه تلاش خواهند کرد تا هرچه سریع تر به خانوادۀ خود ملحق شوید. بطور کلی دولت ها باید با کمک سازمان هایی که در این زمینه کار می کنند، کودکان پناهنده را حمایت کنند.

• مادۀ 23- کودکان معلول باید از امکانات خاص بهره مند باشند

اگر کودکی معلولیتی دارد، حق دارد از امکانات خاص بهره مند شده و تحت مراقبت های ویژه قرار گیرد. این حق کودکان معلول است که از امکانات خوب آموزشی برخوردار باشند.

• مادۀ 24- همۀ کودکان باید از خدمات بهداشتی برخوردار باشند

هیچ کودکی نباید از دسترسی به مراقبت های بهداشتی و امکانات پیشگیری از بیماری و خدمات پزشکی محروم باشد. در صورت بیماری، شما حق دارید از بالاترین خدمات بهداشتی و درمانی برخوردار شوید. دولت هم باید به گسترش مراقبت ها و آموزش های همگانی بهداشتی، توجه خاصی داشته باشد.

• مادۀ 25- زیر نظر گرفتن موقعیت کودک

اگر سرپرستی کودکی باید به خانواده ای سپرده شود، دولت موظف است که پس از تحقیق کافی، خانواده ای مناسب برای کودک انتخاب کند و بعد از آن هم به طور منظم شرایط کودک را زیر نظر داشته باشد.

• مادۀ 26- کودکان باید بیمه داشته باشند

این حق شماست که در تمام دوران کودکی از خدمات بیمۀ اجتماعی برخوردار باشید.

• مادۀ 27- کودکان باید شرایط زندگی خوبی داشته باشند

همۀ کودکان حق دارند از شرایط خوب زندگی برخوردار باشند تا شرایط مناسب برای شکوفایی توانایی ها و رشد جسمی، ذهنی، معنوی، اخلاقی و اجتماقی شما فراهم شود.

• مادۀ 28- همۀ کودکان باید بتوانند درس بخوانند

آموزش حق همۀ کودکان است. این حق شماست ک با توجه به شرایط، امکانات آموزشی خوبی داشته باشید. دولت نیز باید امکان آموزش ابتدایی رایگان و اجباری را برای همۀ کودکان فراهم کند.

• مادۀ 29- آموزش ارزش ها

هدف آموزش و پرورش باید رشد دادن شخصیت و توانایی های کودکان آن هم به کامل ترین شکل ممکن باشد. این رشد باید شما را برای داشتن یک زندگی فعال در جامعه ای آزاد، آماده سازد.

• مادۀ 30- کودکان اقلیت های قومی و مذهبی

کودکان از هر اقلیت، قوم و مذهبی که باشند حق دارند فرهنگ خود را داشته باشند و اعمال مذهبی خود را انجام دهند و به زبان مادری خود صحبت کنند.

• مادۀ 31- همۀ کودکان باید امکان بازی کردن داشته باشند

هر کودکی حق بازی و تفریح دارد. شما حق دارید از فرصت های برابر و مناسب برای شرکت در فعالیت های فرهنگی، هنری، ورزشی و تفریحی برخوردارباشید.

• مادۀ 32- کودکان را نباید به زور به کار کردن واداشت

هیچکس حق ندارد کودکان را مجبور به کارهایی کند که رشد و سلامت آن ها را تهدید کند. دولت ها وظیفه دارند حداقل سن و شرایط کار کودکان را تعیین کنند.

• مادۀ 33- مواد مخدر

کودکان باید حمایت شوند تا در معرض استفاده از مواد مخدر قرار نگیرند و یا در تولید و توزیع این مواد مشارکت داده نشوند.

• مادۀ 34- سوء استفادۀ جنسی

دولت ها وظیفه دارند از کودکان حمایت کنند تا کسی از آن ها سوء استفاده جنسی نکند.

• مادۀ 35- کسی نباید کودکان را خرید و فروش کند

هیچ کس حق ندارد کودکان را بدزدد یا آن ها را مورد خرید و فروش قرار دهد. دولت باید کارهای لازم را  برای جلوگیری از دزدیده شدن کودکان یا خرید و فروش آن ها انجام دهد.

• مادۀ 36- از کودکان نباید به شکل های دیگر نیز بهره کشی شود

کودک باید در مقابل هرگونه بهره کشی که سلامت و رشد او را به خطر می اندازد، مورد حمایت و محافظت قرار گیرد.

• مادۀ 37- کودک را نباید اعدام یا شکنجه کرد

هیچ کودکی نباید شکنجه شده و یا بصورت غیر قانونی بازداشت شود. با هیچ کودکی هم نباید به صورت ستمگرانه رفتار کرد. اعدام کردن کودکان یا زندانی کردن آن ها برای تمام عمر، باید از بین برداشته شود.

• مادۀ 38- کودکان را نباید به جنگ فرستاد

هیچ کودک زیر 15 سال نباید در جنگ شرکت کند. دولت ها باید در زمان جنگ از کودکان مراقبت کرده و آن ها را حمایت کنند.

• مادۀ 39- از کودکان آسیب دیده باید حمایت کرد

اگر کودکان از جنگ، بدرفتاری و استثمار آسیب دیدند، دولت ها موظف هستند که از آن ها مراقبت کرده و آن ها را حمایت کنند.

• مادۀ 40- نحوۀ برخورد با کودکان قانون شکن

اگر کودکی به قانون شکنی متهم شد، تا وقتی که گناهکاری او طبق قانون ثابت نشده است، باید بی گناه فرض شود. با این گونه کودکان باید به صورت مناسب رفتار شود و به آن ها به صورت قانونی مشورت داده شود. در نهایت این که تا حد امکان باید از مجازات شدید آن ها خودداری کرد.

• مادۀ 41- برتری قوانین مؤثر

اگر بعضی قوانین داخلی یا بین المللی کشورها برای تحقق حقوق کودک بهتر و مفیدتر باشد، باید آن قوانین را اجرا کرد، هر چند که با این پیمان نامه متفاوت باشد.

• مادۀ 42- همه را باید با پیمان نامۀ حقوق کودک آشنا کرد

دولت ها موظفند از راه های گوناگون، پیمان نامۀ حقوق کودک را بین کودکان و بزرگترها ترویج داده و همگان را با محتوای این پیمان نامه آشنا کنند.

نوشته پيمان نامه حقوق كودك اولین بار در کلینیک مهر آذر. پدیدار شد.

هر علمی در دنیا تاریخچه یا پیشینه ای دارد. مددکاری اجتماعی نیز از این قاعده مستثنی نیست . عرضه خدمات مددکاری و دستگیری از نیازمندان و سرپرستی ایتام و سالمندان و از کارافتادگان و معلولان از زمان تشکیل جامعه بشری وجود داشته است . در همه ی ادیان و مذاهب به اشکال مختلف به مسأله توجه شده است.

در ایران از گذشته های دور مردم رسیدگی به نیازمندان و در راه ماندگان را سرلوحه کار خود قراردادند و از هر فرصتي براي كمك به نيازمندان استفاده مي كردند.

دکتر محسن قندی در کتاب خود به شرح واقعه ای در این زمینه می پردازد که با اندکی تغییر در پی می آید:

“در سال 1326 هـ.ش (1947میلادی) در روستای عزآباد ، 36 کیلومتری یزد، از شکاف دیواری وقف نامه ای به زبان عربی مربوط به قرن هفتم هجری کشف شد که پانزده سال بعد در سال 1341 در 209 صفحه در تهران به نامه «جامع الخیرات» انتشار یافت.

واقف این وقف نامه سیدرکن الدین محمد از بزرگان یزد بوده است.

سیدرکن الدین شرح وظایف چگونگی رسیدگی و کمکهای اساسی به امور بیماران و سایر مستمندان را در جامع الخیرات یاد کرده است . به عنوان نمونه اگر کوزه ی آب «کودکان سقا» که در رهگذر آب می فروخته و یا برای مردم به منازل آنان می برده اند و دستمزد می گرفته اند ، بشکند، از وجه خاصی باید برای آنها کوزه تهیه کرد تا بر اثر تهیدستی دست از کوشش بر ندارند و به گدایی و ولگردی روی نیاورند.”

تعریف مددکاری اجتماعی

دکتر قندی در کتاب مددکاری اجتماعی این حرفه را چنین تعریف کرده است: «مددکاری اجتماعی یک خدمت حرفه ای است که بر دانش و مهارتهای خاصی قرار گرفته است . هدف از آن کمک به افراد، گروهها یا جامعه است تا بتوانند استقلال شخصی، اجتماعی و رضایت خاطر فردی و اجتماعی را به دست آورند.»

پرلمن ضمن اینکه معتقد است مددکاری اجتماعی رویدادی زنده است و به این دلیل نمی توان آن را به تعریفی ساده محدود کرد، این تعریف را ارائه می کند: «مددکاری اجتماعی فعالیت و شیوه ای است که برخی از موسسات رفاهی آن را به مراجعان خود عرضه می دارند و به آنان یاری می دهند تا با کارآیی بیشتر با مشکلاتی که در انجام دادن کار و وظایف اجتماعی خود با آن روبه رو شده اند مقابله کنند.»

کثرت تعریف هایی که از مددکاری اجتماعی به دست داده شده است ، جمع همه آنها و ارائه تعریف جامع را دشوار می کند.

از سوی دیگر تحولات سریع و پیچیده دنیای کنونی و تنوع مشکلات و نیازها و افرادی که از خدمات این حرفه استفاده می کنند خود مانعی در ارائه تعریف دقیق است.

اما آنچه مسلم است این است که مدکاری اجتماعی حرفه ای است مبتنی بر دانش و مهارت و هدف. در مددکاری اجتماعی دستیابی به استقلال نسبی مهم است . یعنی وظیفه مددکاری اجتماعی این است که با استفاده از تواناییهای گروه هدف و منابع موجود در جامعه، زمینه ایجاد استقلال نسبی آنان را فراهم کند تا بتوانند بدون نیاز به حمایت و کمک مستمر دیگران به زندگی سالم خود ادامه دهند و به اصطلاح «سربار» نباشند.

یکی از عمده ترین گروههای هدف مددکاری اجتماعی در ایران زنان سرپرست خانوار هستند با یکی از این خصوصیات:

• همسرش فوت کرده و دیگر ازدواج نکرده است.
•  از همسر خود طلاق گرفته و اکنون سرپرستی ندارد.
• مدتی است به علت اختلاف با همسرش با او زندگی نمی کند و طلاق نگرفته است.
• همسرش در زندان به سر می برد.
• همسرش از کارافتاده است.
•  هرگز ازدواج نکرده و به تنهایی زندگی می کند.

سرپرستی زنان در خانوار ممکن است دائم باشد یا موقت. از میان زنان سرپرست خانوار کسانی برای دریافت کمک مالی و جلب حمایت به موسسات رفاهی و حمایتی مراجعه می کنند که نیازمند باشند. در حال حاضر این افراد بیشترین گروه هدف مدکاری اجتماعی هستند .

زنان سرپرست خانوار که نیازمند نیستند ممکن است به واحدهای مددکاری برای مساعدت مالی مراجعه نکنند.

تحلیل وضع اقتصادی، اجتماعی، فرهنگی و جمعیتی زنان سرپرست خانوار از جمله وظایف مددکاری اجتماعی است. همچنین شناسایی و دسته بندی مشکلات و نیازهای آنان.

فراهم کردن زمینه ی ارتقای شاخصهای توسعه انسانی در زنان سرپرست خانوار از جمله سواد، درآمد، بهداشت، دسترسی به آب سالم، اوقات فراغت، مسکن، افزایش روزانه کالری و در صورت نیاز زمینه دریافت مستمری ماهانه.

نکته ای که باید مد نظر مددکاران اجتماعی باشد این است که با شروع پرداخت مستمری کار را پایان یافته تلقی نکنند و باید تلاش کنند تا زمینه ی استقلال نسبی آنان فراهم آید.

البته ممکن است خانواده هایی باشند که بنا به علل مختلف شرایط بازتوانی را نداشته باشند که آنان را اصطلاحاً غیر قابل بازتوان می گویند.

تشکیل گروههای همیار از زنان سرپرست خانوار به منظور مشارکت آنان برای کمک به یکدیگر که این امر در افزایش اعتماد به نفس زنان و شناخت تواناییها و استعدادها و کاهش وابستگی آنها به موسسات مددکاری نیز موثر است یکی از فعالیتهای مددکاران در سازمان بهزیستی می باشد.

آنچه ذکر شد فقط قسمتی از وظایف مددکاران اجتماعی است و مددکاران اجتماعی می توانند متناسب با مشکلات هر یک از آنان اقداماتی انجام دهند. مهم این است که آنان باید تلاش کنند تا در کوتاهترین زمان و به بهترین شکل زمینه استقلال مراجعان را فراهم کنند.

سازمانهایی که در حال حاضر در کشور ما به این گروه از زنان یاری می رسانند عبارتند از : سازمان بهزیستی کشور ، کمیته امداد امام خمینی، جمعیت هلال احمر، انجمن حمایت از زندانیان و موسسات خیریه و هیئت امنایی.

منابع :

پرلمن ؛ هلن هریس، مددکاری اجتماعی، ترجمه پریوش منتخب ، تهران ،  1371 ، شرکت سهامی

قندی ، محسن ، مددکاری اجتماعی، تهران ، 1380 ، انتشارات عطایی

موسوی چلک ، حسن ، مددکاری با فرد، تهران ، 1383 ، سمت

نوشته درباره مددکاری اجتماعی اولین بار در کلینیک مهر آذر. پدیدار شد.

طبق مادۀ 19 پیمان نامۀ حقوق کودک، دولت های عضو پیمان نامه ملزم هستند همۀ اقدامات قانونی، اداری، اجتماعی و آموزشی لازم را به عمل آورند تا از کودک در برابر همۀ شکل های خشونت جسمی و یا روانی (کودک آزاری)، صدمه یا سوء استفاده، بی توجهی یا سهل انگاری، بدرفتاری یا بهره­ کشی توسط والدین یا سرپرست قانونی یا هر شخص دیگری که عهده ­دار مراقبت از کودک است محافظت کنند.

تحقیقات نشان داده است که کودکان بیشتراز هر جایی در میان خانواده در معرض خطر خشونت و بدرفتاری قرار دارند. در حقیقت احتمال اینکه کودکان توسط اعضای خانواده به قتل برسند، مورد حمله و آزار جنسی قرار گیرند و یا محکوم به تحمل عادات سنتی زیانبار و خشونت روانی گردند بسیار بیشتر از آن است که بیگانگان کودکان را در معرض این خطرات قرار می دهند.

خشونت بیرون از خانواده نظیر درگیری کودک در برخوردهای مسلحانه، خشونت های اجتماعی، آدم ربائی، سوء استفادۀ جنسی سازمان یافته همانند روسپیگری، تهیۀ تصاویر نامناسب از کودکان و یا خشونت علیه کودکان توسط سازمان ها و نهاد های اجتماعی و کارفرمایان بصورت تنبیه بدنی، محدودیت های جسمی، زندان انفرادی و سایر اشکال منزوی کردن، اجبار به پوشیدن لباس مشخص، محدودیت ها و یا منع تماس با اعضای خانواده، دشنام، سرکوفت و ریشخند می باشد.

رفتار خشونت آمیز در سطح خانواده و یا اجتماع موجب بروز رفتارهای خشونت آمیز در کودکان و نوجوانان می گردد بطوری که گاه کودکان اقدام به اعمال خشونت علیه هم کلاسی ها و یا برادر و خواهر خود می کنند حمل چاقو، پنجه بوکس، زنجیر، زورگویی و قلدری، اذیت و آزار و حملۀ فیزیکی به هم کلاسی ها و اعضاء خانواده، نمونه ای از بروز خشونت در کودکان می باشد.

گاهی مشاهده می شود که کودکان آزار دیده علیه خود نیز اعمال خشونت می کنند از آن جمله می توان سوء مصرف دارویی، مصرف مواد مخدر، الکل و حتی خودزنی و یا خودکشی را ذکر نمود. این چرخ را چرخۀ خشونت می نامند.

طبق گزارش سازمان جهانی بهداشت در سال 1999حدود 40 میلیون کودک 4-0 ساله، در سراسر جهان در معرض کودک آزاری جسمی و غفلت والدین بوده اند، به نحوی که نیازمند خدمات بهداشتی، درمانی و اجتماعی بوده اند.

تعاریف:

• کودک: مطابق مادۀ اول پیمان نامۀ حقوق کودک، منظور از کودک، هر انسان دارای کمتر از 18سال سن است. در قوانین شرع مقدس اسلام ، پایان کودکی نزد دختر9 سالگی و درپسر15 سال تمام قمری است. ( قانون مدنی مادۀ 1210، به نقل از کتاب کودک آزاری نوشتۀ دکتر عباس آقا بیگلویی و دیگران.)
• خانواده: طبق تعریف قانون مدنی ایران، خانواده کوچکترین واحد اجتماعی است و عبارتست از زن و شوهر و فرزندان تحت سرپرستی آنها که با هم زندگی می کنند و تحت ریاست شوهر و پدر هستند.
• خشونت: عبارتست از هر گونه رفتار عمدی بین افراد که احتمال آسیب جسمی یا روحی را به همراه داشته باشد.
• خشونت در خانواده: طبق تعریف سازمان بهداشت جهانی W.H.O هر گونه رفتار غیر طبیعی که منجر به آزار رساندن به خود و یا دیگران باشد. ( آزار به صورت جسمی، روانی و یا هر دو می باشد)
• کودک آزاری: طبق تعریف سازمان بهداشت جهانی، عبارتست از آسیب یا تهدید سلامت جسم و روان و یا سعادت و رفاه و بهزیستی کودک به دست والدین یا افرادی که نسبت به او مسئول هستند. بررسی ها نشان داده اند مرتکبین کودک آزاری جسمی در 75 درصد موارد، والدین کودک ( بخصوص مادر )، 15درصد سایر وابستگان و 10 درصد مراقبین کودک ( مثل پرستار) بوده اند.

انواع کودک آزاری:

• child-abuseکودک آزاری جسمی: کودکی که یک بار یا به دفعات مورد ضرب و شتم، آزار و شکنجۀ عمدی قرار می گیرد و عبارتست از حملۀ فیزیکی به کودک، بطوری که می تواند موجب درد، بریدگی، کبودی، شکستگی استخوانی، و سایر جراحات و یا حتی مرگ کودک گردد. اشکال مختلف کودک آزاری جسمی شامل: شلاق زدن، بستن کودک، کوبیدن به دیوار، سوزاندن با آب جوش یا مایعات داغ و تکان دادن شدید می باشد.
• کودک آزاری جنسی: بکارگیری، استفاده و واداشتن کودک به درگیر شدن با هرگونه رفتار روشن جنسی یا نمایش رفتارهای جنسی، تجاوز، تماس جنسی، فحشاء و هرگونه بهره برداری جنسی از کودکان جهت کسب لذایذ و ارضاء میل جنسی.
• کودک آزاری عاطفی: هرگونه رفتار نامناسبی که بر عملکرد رفتاری، شناختی، عاطفی و جسمی کودک تأثیر منفی داشته باشد همانند آزارهای کلامی و غیر کلامی، سرزنش یا تحقیر، ناسزا گفتن، مسخره کردن، دست انداختن، مقررات و کنترل شدید و نامعقول، ترساندن مکرر کودک از تنبیه سخت بدنی، انتظارات و برخوردهای نامتناسب با سن و سال کودک، به خدمت گرفتن کودک در جهت ارضاء نیازهای عاطفی خود . پاسخ های رفتاری غیر قابل پیش بینی والدین که باعث بی ثباتی و دگرگونی شناختی کودک شود.
• کودک آزاری ناشی از غفلت و مسامحه: عبارتست از عدم مراقبت و علاقمندی به کودک شامل محرومیت از نیازهای اساسی همانندغذا، پوشاک و محرومیت از اقداماتی که جهت رشد و نمو طبیعی کودک نیاز هست و یا کودک را در معرض خطر قراردادن ( مانند رها نمودن بچه بدون مراقبت ). مسامحه یا غفلت، بصورت عدم مراقبت کافی جسمانی و بهداشتی و عدم تأمین نیازهای روحی، هیجانی و آموزش کودک، ترک و به حال خود رها کردن کودک، فقدان محبت کافی، صحبت نکردن با کودک، عدم رسیدگی به وضعیت تحصیلی و بی توجهی به ترک مدرسه و کودک را در معرض خطراتی چون سرما و گرما قرار دادن؛ می باشد. به طور کلی ناتوانی یا غافل ماندن والدین از توجه و رسیدگی به نیازهای هیجانی و عاطفی کودک، مسامحۀ عاطفی نامیده می شود.
• علل کودک آزاری: کودک آزاری یک مسئلۀ فرهنگی، اجتماعی، پزشکی است و معمولاً چندین عامل، مشترکا ً در بروز آن نقش دارند.

عوامل مربوط به کودک آزاری را می توان به سه گروه عمده تقسیم کرد:

1. علل مربوط به کودک
2. علل مربوط به والدین
3.  علل محیطی

عوامل مربوط به کودک:

1. فرزند اول خانواده بودن.
2.  کودکان دارای سن کمتر: خصوصاً بچه های زیر 5 سال در معرض خطر هستند، به طوریکه دوسوم موارد کودک آزاری جسمی در کودکان زیر3 سال بوده است. مرگ عمدتاً در بچه های زیر یک سال دیده می شود.
3. نارس بودن کودک.
4. داشتن معلولیت جسمی و یا عقب ماندگی ذهنی.
5. بچه های بیش فعال.
6. کودکان سازش ناپذیر، وابسته و تحریک پذیر.
7. کودکانی که دائماً بیمار می شوند و یا از خوردن غذا امتناع می ورزند.
8.  کودکان ناخواسته و نامشروع.
9. فرزند خوانده.
10. تک والد.
11.  کودکان دارای ظاهر فیزیکی بد (لاغر، زشت و بد­ قیافه).

عوامل مربوط به والدین:

1. فقدان مهارتهای کافی به عنوان والد.
2. خانواده های طرد شده و دارای روابط اجتماعی محدود.
3.  داشتن انتظارات غیر واقعی، درک و تصور تحریف شده و اشتباه از توانائی­ های کودک که متناسب با سن اوست.
4.  والدینی که به نوعی آزار و بی توجهی را در دوران کودکی خود تجربه نموده اند و یا ارتباط عاطفی ضعیفی با والدین خود داشته اند.
5. والدینی که بدون تفکر و به طور آنی عمل می کنند و از نظر فکری افرادی نابالغ، خود محور، زود رنج و حساس هستند.
6. عقب ماندگی ذهنی والدین.
7. اختلالات روانی والدین.
8.  اعتیاد به الکل و مواد مخدر والدین.
9.  سابقۀ صرع و یا بیماری های مغزی در والدین.
10.  پدیدۀ روانی نقش معکوس: در این موارد والدین برای ارضای خود، نیازهای عاطفی خود را از کودك طلب می کنند و محبتی را که خود از آن محروم بوده اند از فرزندانشان انتظار دارند و در صورت عدم برآورده شدن توقعات عاطفی خود از سوی کودک، دچار خشم می شوند.
11. والدینی که به سرگرمی های خود ( سینما، مهمانی و …) دلبستگی شدید دارند و نمی توانند از آنها چشم پوشی کنند.
12.  والدینی که دمدمی مزاج هستند و زود به خشم می آیند.
13.  عدم رضایت از زندگی و یا حاملگی پی در پی و ناخواسته.
14.  والدینی که تنبیه کودک را نوعی آموزش انضباطی می دانند.
15. تک والد بودن.
16.  سن پائین والدین.
17.  والدین سخت گیر و جدی که تمایل به تسلط کامل به همه چیز دارند.
18.  تفاوت های شدید فرهنگی بین والدین.
19.  بیسوادی و همچنین فقدان آموزش های لازم نزد والدین در خصوص چگونگی رفتار با همسر و نحوۀ رفتار صحیح با فرزندان.
20.  فقدان برنامه ریزی تنظیم خانواده.

عوامل محیطی و اجتماعی:

1.  خانواده های با محرومیت های اجتماعی، طرد شده از اقوام و اجتماع.
2.  خانواده های پر جمعیت و شلوغ، پرمشکل و ناسازگار.
3. صنعتی شدن جوامع، کودک آزاری در کشورهای صنعتی شیوع بیشتری دارد.
4.  فشارهای اقتصادی، سیاسی، بیکاری و تورم.
5.  وجود قوانین مبنی بر مجاز شمردن تنبیه بدنی جهت تربیت و ایجاد نظم.
6.  فقدان حمایت های اجتماعی.

والدینی که با کودک خود بدرفتاری می کنند مربوط به طبقه، نژاد یا مکان جغرافیایی خاصی نیستند و از مذهب، تحصیلات، شغل و وضعیت اجتماعی گوناگونی برخوردارند. بنابراین کودک آزاری در تمامی گروه های اجتماعی دیده می شود.

علائم و نشانه ها:

الف: کودک آزاری عاطفی:

1.  کودک بازی نمی کند.
2.  منفعل و دائم در حال شکایت است و یا حالت تهاجمی و یا بی اعتنایی دارد.
3.  اعتماد به نفس بسیار پائین.
4. بندرت می خندد.
5.  مهارت های اجتماعی کمی دارد.
6.  از ارتباط با دیگران خودداری می کند و نگاهش را می دزدد.
7.  دائما سعی در جلب حمایت دیگران دارد.
8.  با اکراه غذا می خورد.
9.  پس رفت به دوران اولیۀ کودکی مثل مکیدن انگشت.
10.  اشکال در خوابیدن.
11.  توصیف خود با واژه های منفی و تحقیرآمیز.
12.  بی میلی نسبت به برنامه های خانواده.
13.  والدین از کودک انتظارات غیر واقعی دارند.
14.  والدین انتظار دارند که کودک نیازهای هیجانی و روحی آنان را برآورده سازد.
15. عدم علاقمندی والدین به کودک.
16.  فقدان دانش و مهارت والدین جهت پرورش کودک.
17. والدین به نیازهای خود توجه بیشتر دارند تا نیازهای کودک.
18.  والدین کودک را دائماً سرزنش می کنند.
19. والدین با کلمات تحقیرآمیز با کودک خود سخن می گویند.

ب: کودک آزاری جسمی:

1. احتیاط فراوان در تماس فیزیکی با بالغین.
2.  کنار کشیدن و یا حالت دفاعی گرفتن ناشی از ترس در پاسخ به حرکت ناگهانی بزرگسالان.
3. تغییرات شدید رفتاری بهمراه واپس روی ها.
4. حالت گوشه گیری یا پرخاشگری شدید.
5.  ترس شدید از والدین.
6.  هنگام صدا کردن بسیار سریع خود را می رسانند.
7. غالباً دیر به مدرسه می آیند و زیاد غیبت می کنند.
8.  درخواست غذا از دیگران یا اقدام به دزدی مواد غذایی می کنند.
9.  اعلام می کنند که از سوی والدین کتک می خورند.
10.  برای علت ایجاد آسیب های بدنی خود دلایل نامتناسب، مختلف و ناباورانه می آورند.
11.  سئوالاتی مثل: می توانم با شما زندگی کنم؟ می توانم بیایم خانۀ شما؟ دارند و گاهی مکرراً اعلام می کنند که پدر یا مادرم مرا دوست ندارد.
12.  گاهی می گویند مکان مناسبی برای خواب نداشته اند و یا به اندازۀ کافی غذا نخورده اند.
13.  خانۀ این کودکان وضعیت به هم ریخته دارد.
14. خانوادۀ این کودکان رفت و آمد محدود و کمی دارند و معمولاً اجتماع گریزند.
15.  والدین نمی گذارند کودکان با دوستانشان رفت و آمد کنند.
16.  والدین به مدرسه (مهد) سرکشی نمی کنند و نسبت به وضعیت تحصیلی کودک خود بی توجهند.
17.  والدین نمی گذارند کودک در فعالیت های اجتماعی مدرسه شرکت کند.
18.  والدین توضیحی برای صدمات بدنی ایجاد شده در کودک ندارند و سعی در مخفی کردن جراحت ها دارند.
19.  والدین، کودک خود را شرور و اصلاح ناپذیر معرفی می کنند.
20. والدین در صحبت کردن از کلمات تحقیرآمیز و توهین آمیز استفاده می کنند.

پ: کودک آزاری جنسی:

1.  بارداری در کودکان دختر که به سن بلوغ رسیده اند.
2.  علائم و نشانه های بیماری های مقاربتی.
3.  ادرار خونی.
4.  کبودی و تورم در ناحیۀ تناسلی.
5.  وجود خون و چرک در ناحیۀ تناسلی.
6.  وجود ناراحتی و شکایت کودک از ناحیۀ تناسلی بدون وجود علت فیزیکی واضح.
7.  تغییر رنگ در لباس های زیر.
8. خونریزی از ناحیۀ مقعد.
9. خاراندن مکرر ناحیۀ تناسلی.
10.  اشکال در نشستن روی صندلی.
11.  از دست دادن ناگهانی اشتها.
12.  دیدن کابوس های شبانه.
13.  حالت گوشه گیری و یا پرخاشگری شدید بطور ناگهانی.
14.  فقدان ناگهانی علاقه به زندگی.
15. پس رفت به سوی رفتارهای بچه گانه مثل خیس کردن رختخواب، مکیدن انگشت و گریۀ بیش از حد.
16. شکایت از درد ناحیۀ تناسلی.
17. اعلام اینکه فلان کس مرا لمس می کند.
18.  اعلام تماس جنسی با اشخاص.
19.  اعلام داشتن یک بازی پنهانی با افراد بزرگسال.
20.  اعلام ترسیدن از تنها ماندن با بزرگسالان.

تشخیص کامل کودک آزاری بر عهدۀ افراد متخصص و بصورت گروهی است. در صورت مشاهدۀ علائم ذکرشده با یک متخصص تماس بگیرید.

درمان:

بعضی از متخصصین مهمترین اقدام را درمان والدین می دانند، اما درمان کودک نیز ضروری است. درمان به صورت گروهی است و متخصصین روانپزشکی اطفال، متخصص پزشکی قانونی، پزشک متخصص اطفال، مددکار اجتماعی و روان شناس در گروه درمان شرکت دارند.

اصول درمان شامل حمایت از کودک، مراقبت و روان درمانی گروهی و خانواده درمانی می باشد. خصوصاً در موارد کودک آزاری روحی، نیاز به بررسی وارزیابی روانشناختی کودک می باشد. همچنین درمان اختصاصی برای اختلالات روحی و رفع ترس و اضطراب و برگرداندن اعتماد به نفس به کودک، بهبود اختلالات خواب و تغذیه ای، درمان خیس کردن رختخواب، بهبود توجه و صحبت کردن کودک ضرورت دارد.

برای درمان والدین سه نکته را باید در نظر داشت:

1.  حذف یا تعدیل عوامل استرس زای محیطی و اجتماعی.
2.  روان درمانی.
3.  آموزش تکنیک های رفتاری به والدین.

راهکارهای اساسی در پیشگیری از خشونت علیه کودکان:

1.  ثبت دقیق تمامی موارد تولد نوزادان در اسرع وقت: بطوریکه مانع نوزاد کشی، فروش کودک و ربوده شدن، گردد.
2.  بازنگری و اصلاح قوانین موجود در بارۀ حقوق کودکان و تصویب قوانین بازدارنده از تنبیه بدنی و سوء استفاده از کودکان.
3.  اقدام جهت رشد آگاهی جامعه و والدین در خصوص حقوق کودک.
4.  ممنوعیت استفاده از خشونت برای اهداف آموزشی در خانواده و مدارس.
5.  اقدام مناسب و مؤثر جهت زدودن روش های سنتی ای که به بهداشت و سلامت جسمی و روانی کودک آسیب می رساند.
6. منع قانونی اعمال خشونت در سازمان ها و نهادها مثل زندان ها، مدارس، مهدهای کودک و سایر مؤسسات.
7. اقدام به پیشگیری از بروز خشونت در تمامی خدمات و امور مربوط به کودکان و خانواده های آنان.
8.  مطرود شمردن کلیۀ اشکال خشونت در میان افراد توسط رهبران فکری و مسئولین جامعه به طور مستمر.
9.  رفع هرگونه نابرابری و تبعیض در مورد کودکان.
10.  ارتقاء سطح خدمات بهداشتی.
11.  ارتقاء سطح آموزشی و امکانات تفریحی کودکان.
12.  اجرای برنامۀ آگاه سازی و ارائۀ اطلاعات به والدین.
13.  اصلاح نظام دادگستری ویژۀ نوجوانان منطبق با مقررات پیمان نامۀ حقوق کودک.
14.  عدم پخش برنامه ها و تصاویر خشونت آمیز از طریق رسانه ها.
15.  داشتن تعریف یکسان از کودک و کودک آزاری در قوانین.
16.  دسترسی کودکان به مراکز مشاوره از طریق تلفن، مراجعۀ حضوری و مکاتبه ای.
17.  تعیین معیارهای جدا کردن اجباری کودک از خانواده در مواقع بحرانی.
18.  اجرای برنامه های پیشگیرانه با هدف تشویق کودکان به محافظت از خود در برابر خشونت.
19.  برقراری یک سیستم گزارش­ دهی دائمی در سطح کشور برای موارد سوء استفاده و آزار کودکان.
20.  تلاش در جهت کاهش فقر، اعتیاد و بیکاری

مادۀ 19پیمان نامۀ حقوق کودک:

کشورهای عضو، کلیۀ اقدامات قانونی، اجرایی، اجتماعی و آموزشی لازم را به عمل خواهند آورد تا از کودک در برابر کلیۀ اشکال خشونت جسمی یا روانی، صدمه یا آزار، بی توجهی یا رفتار توأم با سهل انگاری، سوء رفتار یا بهره کشی، از جمله سوء استفادۀ جنسی، در حین مراقیت توسط والد (یا والدین)، سرپرست (یا سرپرستان) قانونی یا هر شخص دیگری که عهده دار مراقبت از کودک است، حمایت کنند.

منابع:

• پیمان نامۀ حقوق کودک – انتشارات یونیسف.
• کودک آزاری – نوشتۀ دکتر عباس آقا بیگلویی و دیگران – انتشارات آوند دانش – 1380
• کودک آزاری جسمی – نوشتۀ دکتر کتایون خوشابی و سید عباس باقری یزدی – انشارات فروغ دانش سال 1380

نوشته كودک آزاری چيست؟ اولین بار در کلینیک مهر آذر. پدیدار شد.